پوپولیسم احمدی نژاد یک روز گفت یارانه پول امام زمان است و روز دیگر روسری به گردن منشور کورش بست.


پوپولیسم احمدی نژاد یک روز گفت یارانه پول امام زمان است و روز دیگر روسری به گردن منشور کورش بست.

بخش هایی از مصاحبه را بخوانید.
در روزهای اخیر بحث رفتار پوپولیستی در جامعه ایران دوباره داغ شده است، اساساً کدام جوامع مستعد ظهور پوپولیسم هستند و این پیشنهاد برای رشد و توسعه به چه مبنایی نیاز دارد؟

به طور کلی می توان گفت که «فضای زندگی مدرن» دارای مولفه هایی است که به سمت پوپولیسم گرایش دارد. این فقط مربوط به جامعه ایران نیست، بلکه همه جوامع مدرن در معرض خطر پوپولیسم و ​​هولیگانیسم سیاسی هستند. از آنجایی که در جامعه مدرن اولاً «افراد» از کنترل اجتماعی نهادهای قبلی رها می شوند، به اصطلاح جامعه جزئی می شود و ثانیا وسایل ارتباط جمعی در این جوامع (ماشین چاپ، تلگراف، رادیو، تلفن، تلویزیون). ، تلویزیون ماهواره ای، اینترنت، شبکه های اجتماعی جدید (مانند تلگرام، واتس اپ، توییتر، اینستاگرام و …) روز به روز در حال رشد هستند. این 2 ویژگی به افراد و گروه های جدید و خودشیفته اجازه می دهد تا با کلمات جذاب و غیرعملی خود افراد را به نفع اهداف خود تحت تأثیر قرار دهند. البته در شرایط جوامع مدرن، نهادها و مؤلفه‌های دیگری نیز وجود دارد که با حضور و نهادینه شدن آنها، رونق پوپولیست‌ها از بین می‌رود و جنبش‌های پوپولیستی نمی‌توانند بر سرنوشت و اداره کشور تأثیر بگذارند.
اما داده های متفاوتی از رفتار پوپولیستی در کشورهای مختلف وجود دارد، تاریخچه رفتار پوپولیستی در فضای سیاسی و حاکمیتی ایران از کجا شروع می شود؟

آغاز رفتارهای پوپولیستی به تاریخ معاصر ایران برمی گردد و البته خطر شوونیسم سیاسی در جامعه همیشه وجود دارد. مثلاً حدود صد سال پیش، روزی روزگاری، سردار سپه (که بعداً به سلطنت رسید و سلسله پهلوی را تأسیس کرد) در دهه محرم به سرش گل می مالید، جلوی جمعیت به سینه می زد. و رسانه ها آن را پخش کردند. در واقع فرمانده ارتش خود را به عنوان خادم امام حسین به جامعه مذهبی آن زمان معرفی کرد. اما پس از کودتا و سرنگونی رژیم قاجار ورق برگشت و این مرد به جایی رسید که حجاب را اجباری و پلیسی کرد.
اما در سال‌های پس از انقلاب به نظر می‌رسد که از اواسط دهه 1980 (1984-1992) ایرانیان با نوع جدیدی از رفتارهای پوپولیستی مواجه شدند که آسیب‌های زیادی به کشور وارد کرد. این در حالی است که پیش از این دوره در ایران، یک دولت اصلاح طلب در رأس هرم اجرایی نشسته بود و گفتمانی مردسالارانه، شفاف و بدون تنش را ترویج می کرد. چرا جامعه ایران پس از دولت اصلاحات با این شکل از پوپولیسم مواجه شد؟

هر دوره ای پوپولیسم خود را دارد. در جریان اصلاحات، کشور مسیر توسعه همه جانبه داخلی را در پیش گرفت و در سیاست خارجی، ایران وارد تعامل موثرتری با جهان شد. اصولگرایان رادیکال با توسعه و سیاست خارجی متعادل مخالف بودند. بنابراین آنها برای جلب نظر اصلاح طلبان و تغییر مسیر توسعه ایران به پوپولیسم احمدی نژادی متوسل شدند تا محرومان را در مقابل طبقه متوسط ​​قرار دهند. آنها به فقرا قول دادند که به سرعت پول نفت را برای توده ها بیاورند و بر جهان حکومت کنند. این پوپولیست ها حتی اعتقاد به مهدویت را در تشیع سیاسی کردند و گفتند این یارانه ها هدیه امام زمان است. سپس رو به کوروش کردند و روی منشور کوروش کلاه گذاشتند. همه این بسیج های مردمی را برگزار کردند و بالاخره سوار بر اسب قدرت شدند، اما ایران را وارد گرداب تحریم ها و قطعنامه های سازمان ملل کردند. چنان غذایی پختند که ایران هنوز از رنجش خلاص نشده است.

برخی تصور می کردند تجربه تلخ دولت احمدی نژاد، تشکیل کانون های پوپولیستی در ایران را سال ها به تاخیر می اندازد، اما نشانه هایی از این نوع رفتارها در برخی از مسئولان و مدیران فعلی نمایان است. آیا جامعه ایران همیشه پذیرای پوپولیسم است یا این ظهور دوباره معنای دیگری دارد؟
اتفاقاً با اقدامات احمدی نژاد شرایط جامعه برای جنبش پوپولیستی مساعدتر شد. زیرا جامعه ایران در یک دهه گذشته به دلیل تحریم ها فقیر شده است. همان پوپولیست های دوره احمدی نژاد آمدند و شعار دادند که مشکلات جامعه ربطی به تحریم ندارد. در این میان عده ای از انتخابات عصبانی شدند و «حکومت وحدت» تشکیل شد. اما امروز که یک سال از ایجاد این ساختار واحد می گذرد، تورم به 40 درصد رسیده و رکوردهای 60 درصدی را پشت سر می گذارد و نرخ ارز از 23 هزار تومان تا 31 هزار تومان در هر دلار رسیده است. علاوه بر این، تحریم های اقتصادی بسیار مهم بوده و تعامل با اقتصاد جهانی برای احیای معیشت مردم ضروری و ضروری است. از سوی دیگر دولت تک حزبی که قول داده بود گشت هدفمند فقط برای مسئولان تشکیل دهد، امروز که مسئولان از طیف همفکر خود هستند، گشت هدف گذاری گسترده ای را برای پیروزی زنان تشکیل داده است. دل هوادارانش را از یک سو و از سوی دیگر با این گشت زنی ها و توبیخ ها شهروندان ناراضی و بی ضابطه را بترساند. الان هم تلاش زیادی برای کنترل فضای مجازی دارند. از آنجایی که سانسور در فضای مجازی امکان پذیر نیست و آبروی پوپولیست ها همیشه می افتد و مردم از واقعیت ها مطلع می شوند، بنابراین به کنترل فضای مجازی پشت کرده اند و هر روز اینترنت را دستکاری می کنند.

اتفاقا بعد از سیل در کشور ما مردم عکس هایی دیدند که مثلا شهردار و چند نماینده مردم با کت و شلوار بدون چکمه وارد گل می شوند و عکس می گیرند و با همان لباس به جلسه شهرداری می روند. جالب اینجاست که این تصاویر در فضای مجازی بازخورد منفی دریافت کردند. در حالی که در گذشته از رفتار پوپولیستی استقبال می شد. آیا می توان گفت جامعه ایران نسبت به این رفتارها بیشتر آگاه شده است؟
همین شهردار در زمان انتخابات فریاد زد که دولت قبلی «بی کفایت» است و شایسته سالار نیست. اما همین گروه ها قدرت را به دست گرفتند و یک پزشک معمولی بدون تجربه و تخصص مرتبط را به عنوان شهردار یکی از 10 شهر بزرگ و پیچیده جهان منصوب کردند. (مردی زیر متوسط ​​را استخدام کردند.) شهردار تهران در جریان سیل آنقدر درمانده بود که حتی نتوانست یک جفت چکمه بپوشد. سپس این مدیران با دوربین به بازدید سیل رفتند. متأسفانه متولیان رسانه ای وی نیز بی کفایت بودند و تصاویر شهردار را با لباس و کفش معمولی به نمایش گذاشتند اما این رفتار نتیجه داد و باعث تحقیر شد. معلوم شد که برخی از حاکمان بر خلاف شعارهای پیش از انتخابات، حتی در سطح ابتدایی هم توانایی ندارند.
ناگهان فردی مثل ترامپ سر کار می آید. این خطر در جامعه فرانسه، آلمان و اخیراً در ایتالیا نیز وجود دارد. این خطر در برزیل بود، اگرچه به نظر می رسد برزیلی ها اخیراً راهی برای خروج پیدا کرده اند.

این روزها برخی تحلیلگران از احتمال نیمه کاره یا تک نفره ماندن دولت به دلیل سوء مدیریت گسترده در عملکرد صحبت می کنند. به نظر شما چنین امکانی وجود دارد؟
در ایران معمولاً دولت آتی چهار سال خود را تمام می کند. رهبری نظام با دولت های نیمه کاره مخالف است. به هر حال، این نیز تمرین بدی نیست. اما مشکل حاکمیت ریاست جمهوری چیز دیگری است. اگر این دولت نتواند به برجام بازگردد و مدیران شایسته و با تجربه را به کار نگیرد، تا پایان دوره 4 ساله خود با نارضایتی ادامه خواهد داد. ذائقه ایرانیان تلخ است و با ادامه وضعیت کنونی تلخ تر خواهد شد. یکی از راه‌های نجات کشور این است که طبقه متوسط ​​انتخابات را جدی بگیرند و از ورود پوپولیست‌ها (که به جای بلبل گنجشک می‌فروشند) در سال آینده جلوگیری کنند. در غیر این صورت روند فقیر شدن، ناامنی و پژمردگی ایران ادامه خواهد داشت.

دیدگاهتان را بنویسید